Rok 1945 był dla Gdańska czasem zasadniczych przemian politycznych, administracyjnych i społecznych. Opracowanie przedstawia dzieje miasta od rozpoczęcia sowieckiej ofensywy w styczniu 1945 roku do jesieni tego samego roku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu przejściowego między administracją niemiecką, sowiecką komendanturą wojenną a kształtującymi się polskimi strukturami cywilnymi. Analizie poddano proces ustanowienia administracji miejskiej i wojewódzkiej, skalę wojennych i powojennych strat Gdańska oraz następstwa obecności Armii Czerwonej. Omówiono zniszczenia zabudowy i infrastruktury, działalność brygad trofiejnych, demontaż wyposażenia stoczni, portu i zakładów przemysłowych, a także sytuację ludności cywilnej i przestępstwa popełniane przez żołnierzy Armii Czerwonej. Szczególne miejsce zajmuje problem powojennego stanu sanitarnego miasta, stanowiący dotąd jeden z mniej szczegółowo opracowanych aspektów dziejów Gdańska w 1945 roku. Podstawę opracowania stanowią przede wszystkim materiały Archiwum Państwowego w Gdańsku, uzupełnione relacjami świadków oraz dotychczasowym dorobkiem historiografii.